Cesarskie uzdrowiska
Wzdłuż brzegu Bałtyku wyrósł rząd miejscowości, które od lat zalewają fale turystów, pragnących korzystać ze słonecznych kąpieli i plażować na białym piasku. Tajemnicą nie jest fakt, iż do stałych bywalców można zaliczyć nie tylko zwykłych ludzi, ale też i gwiazdy. Jednak tylko trzy nadbałtyckie kurorty, leżące nad niemieckim Bałtykiem, tuż za polską granicą, zasłużyły na miano cesarskich. Mowa tu oczywiście o miejscowościach Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin.
W minionych latach rangę kurortów podnosiły niejednokrotne odwiedziny koronowanych głów, w tym cesarzy Niemiec- Wilhelma I, Fryderyka III i Wilhelma II, oraz cesarza Austro- Węgier- Franciszka Józefa I, a także w ostatnim czasie aktualnej królowej Szwecji- Sylwii. Bez wątpienia najpiękniejsza promenada wiedzie właśnie z Ahlbeck przez Heringsdorf do Bansinu. Ponieważ widywano na niej jego -wysokość Wilhelma II, dziś nazywa się ją „cesarską drogą" (Kaisermeile) i niegdyś rozpoczynała się w Świnoujściu tworząc najdłuższą, ośmiokilometrową promenadę w Europie. Stoją tu okazałe wille, domy i budowle w stylu architektury kąpieliskowej z XIX w , kryjące w swych murach bogatą historię, która odzwierciedla rozwój tradycji uzdrowiskowej kształtującej się na tle zmieniających się epok. Zadbane klomby, oraz cierniste aleje sosen i klonów, w zestawieniu z jasnymi fasadami kamienic i hoteli, tworzą pełen harmonii obraz. Natomiast szerokie plaże nadmorskiej promenady pozwalają na niekończące się spacery brzegiem morza.
Ahlbeck
Miejscowość Ahlbeck należy do największych uznamskich kąpielisk, posiadających 3500 mieszkańców. Molo o długości 280 m, zostało wybudowane w 1899 r. W roku 1933 zostało odrestaurowane na wzór współczesnej architektury i jako jedne z nielicznych we wschodniej części Bałtyku, w 1970 r. zostało uznane za zabytek. Bezpośrednio przy wydmach możemy znaleźć wiele pięknie odrestaurowanych willi i wielokondygnacyjnych domów. Z mola zaś przedstawia się bajeczny widok szerokiej, piaszczystej plaży i rozmieszczonych przy promenadzie hoteli i pensjonatów.
Większość z nich posiada styl typowy dla budownictwa kąpieliskowego i powstało przed II wojną światową. Jako tło dominuje biel, a na jej tle widnieją różnobarwne kompozycje z przewagą beżu i błękitu. Charakterystyczne dla tego typu architektury są okna w kształcie prostokąta, a na szczytach strzeliste wieżyczki. Jedną z kluczowych budowli zachowanej w stylu uzdrowiskowym jest hotel „Das Ahlbeck”, który w czasie swojego istnienia gościł wiele znakomitych osobistości. Co dziwne Ahlbeck nie zamierzał być ekskluzywnym kąpieliskiem, prospekt wydany w 1911 r. mówi o jego ludowo niemieckim charakterze, gdzie mogły wypoczywać zarówno osoby rodu książęcego, jak i zwykli ludzie. Po zjednoczeniu Niemiec, Ahlbeck czyni starania by podtrzymać swoje założenie i robi to z powodzeniem do dziś.
Do miejsc które warto zobaczyć należy z pewnością neogotycki kościół, budowany w latach 1894- 1895, posiadający wiele ciekawych detali architektonicznych, oraz dostojną wieżę po zachodniej stronie. Jednak najznakomitszą budowlą w całej Meklemburgii- Pomorzu Przednim jest Pawilon przy molo z 1898 roku. Ten drewniany budynek restauracyjny z czterema krótkimi wieżyczkami otrzymał swój obecny wygląd w latach 30- tych XX wieku. Umknąć naszej uwadze nie może także ozdobiony girlandami secesyjny, żeliwny zegar szafkowy, znajdujący się na placu przed wejściem na molo, został on ufundowany przez jednego z kuracjuszy w 1911 roku.
Dla „ szukających strawy” Ahlbeck proponuje kilka eleganckich restauracji z typowo morskim wystrojem, w których serwuje się znakomite dania. Jedna z nich „ Holstenheller” raczy swoich gości wyśmienita zupą rybną, oraz sporządzonym domowym sposobem smacznym piwem o nazwie „Ahlbecker Kellerbrau”. Dawniej serowano także tu potrawę żeglarzy Labskus.
Na granicy z Heringsdorfem jawi nam się czynna codziennie i oferująca wiele przyjemności Terma Bałtycka. Pod jej szklaną kopułą znajduje się sześć różnych basenów, skalna grota, parowa łaźnia rzymska, wodospad i basen kąpieli bąbelkowych. Kąpiele solankowo-jodowe z ujęcia o głębokości 408 m, stanowią środek leczniczy na choroby skóry i astmę. W sąsiedztwie term stoi ażurowa wieża widokowa z czterema stalowymi platformami.
W wolnej chwili warto wybrać się do okolicznej miejscowości Korswandt, w której można wypożyczyć łodzie wiosłowe i pedałowe i odbyć „ wodną podróż” wzdłuż jeziora Wolgastsee, do którego prowadzi także szlak pieszy.
W mieście znajduje się stacja kolejowa ( Seebad Ahlbeck) oraz dworzec autobusowy. Połączenia kolejowe z dworca w Ahlbecku obsługuje kolej UBB (kolej uznamska), zaś autobusowe obsługiwane są przez firmę Ostseebus. Od 2006 roku przez Ahlbeck kursuje Linia Europejska, łącząca Świnoujście z trzema cesarskimi uzdrowiskami po niemieckiej części wyspy Uznam.
Heringsdorf
Do czasów II Wojny Światowej - Heringsdorf był modnym kąpieliskiem niemieckiej arystokracji i finansjery, z tego też powodu często nazywany był Niceą wschodu. Czasy cesarskie, przypominają do dziś istniejące liczne hotele i pensjonaty, które powstały w okresie wilhelmowskim. W ostatnich czasach, odnowione i zmodernizowane, spełniają współczesne standardy hotelowe. Typowe dla Heringsdorfu są wystawne wille w głębi obszernych posesji. Każda z nich ma własną historię, tak jak willa „Staudt” ( Delbruckestr.7), to właśnie w niej bywał wielokrotnie cesarz Wilhelm II na herbatce u owdowiałej żony konsula- Elżbiety Staudt. Po II Wojnie Światowej, Sowieci ogrodzili część Heringsdorfu wysokim płotem i używali pensjonatów i hoteli jako sanatoria. Zabytkowemu budynkowi nadali styl czasów stalinowskich i utworzyli Dom Kultury, który obecnie nazywa się Forum Usedom ( Forum Uznamu). Właśnie tu w sali konferencyjnej spotykają się miłośnicy teatru i imprez kulturalnych.
Ze względu na cesarski charakter zarówno willi i pensjonatów szczególnie godne obejrzenia są willa w grecko –rzymskim stylu przy Delbruckstr 5 , z piękną mozaiką na trójkątnym zwieńczeniu, wykonana przez wenecjanina Antonia Salvati. Jak również znajdująca się przy tej samej ulicy „ Rezidenz Bleichroder Gaste”, wybudowana w 1890 roku przez bankiera Gersona von Bleichroder`a, zaufanego doradcę Bismarck`a. Początkowo klasycystyczny dom z różanym ogrodem pełnił funkcje gościnne , po II wojnie światowej, Sowieci przeznaczyli go na sanatorium dla wyższych oficerów, dziś nazywany „Dianą” , stał się ogólnie dostępnym hotelem.
Szerokość plaży w Heringsdorfie wynosi 60 m, natomiast molo ( Seebrucke) ma długość 508 m i jednym z najdłuższych w Europie. W budynku stojącym na skraju lądu mieści się muzeum muszli (posiadające w swoich zbiorach około 3.000 okazów) kino, kawiarnia, restauracja, fitness-center i liczne sklepiki. Obiekt mola w Heringsdorfie, w którym znajdują się też letniskowe mieszkania, należy obok Sellina na Rugii, do najbardziej okazałych w basenie Morza Bałtyckiego. Niestety w roku 1958 całą budowlę zniszczył sztorm, obecny obiekt został wybudowany dopiero w 1995 roku.
Nie można nie wstąpić także do znajdującego się przy promenadzie Obserwatorium astronomicznego im. Manfredea von Ardenne, który oprócz tego, że był jego darczyńcą , należał także w latach 60-tych i 70- tych do wiernych gości Heringsdorfu. Obserwatorium mieści się przy promenadzie na wydmach, obok boiska sportowego. W dolnej części mola przy wejściu znajduje się czynny codziennie Gabinet Figur Woskowych ( Waschfigurenkabinett), w którym można zobaczyć m.in. figury: Goethego, Napoleona, Stalina, a także Elvisa Presley`a, Steffi Graf i Michaela Schumacher`a. Muzeum literatury i sztuki regionalnej mieści się przy Maxim Gorkistr 13, ulicy nazwanej na cześć rosyjskiego pisarza, który w roku 1922 przebywał i nawet mieszkał w Heringsdorfie , lecząc swoją przewlekłą chorobę płuc.
W jakiej restauracji winno się jadać? Oczywiście w „Des Kaisers Pavillon” ( Pawilon cesarski –róg Brunnenstr./ Friedenstr.), w 1911 roku otwarto tę budowlę jako „ Winiarnie Salchową”, następnie przebudowano na kino, po czym w 1991 roku przywrócono jej pierwotny wystrój. Najlepsze lody na wyspie Uznam można nabyć w Kamiennej willi „ Eis Villa Stein”, które zresztą serdecznie polecamy. Na pasażu mola pod szklanym dachem zapraszają do zakupów 22 sklepy. Oprócz dużego wyboru pamiątek morskich, niemieckie i śródziemnomorskie wina i frykasy oferuje Berliński Dom Tradycji Lutter i Wegener przy plaży. Ponad 400 rodzajów win i winiaków oraz wyszukane delikatesy z Francji i innych krajów oferuje się przy Kulmstr.3
W 1882 roku na zamówienie pewnej starej damy, cierpiącej na artretyzm wykonano kosz w formie krzesła trzcinowego z zadaszeniem z cienkiego płótna (markiza), jako siedzenie ochronne przed wiatrem i słońcem .Wykonawcą kosza plażowego (Strandkorb) był nadworny mistrz koszykarski Wilhelm Bartelman z Rostocku. Wykonawca ogłosił w gazecie „Allgemeinen Rostocker Anzeiger”, że jest gotowy wykonać na zamówienie podobne kosze.
W 1925r. założył fabrykę koszy w Heringsdorfie, którą po wojnie upaństwowiono, a po 1992r. znów sprywatyzowano. Produkuje się tu nadal kosze tradycyjne i nowoczesne w 4 szerokościach i w 14 kolorach z 40 rodzajami glazury i drewna i różnym pokryciem materiałowym.
Dla turystów, którym na plaży jest zbyt gorąco, lub zbyt wietrznie, proponujemy piesze wędrówki po heringsdorfskim lesie. Las mieszany, pełen czerwonych buków, daglezji i świerków rozciąga się do jeziora Gothensee. Na wiosnę kwitnie dużo konwalii, można także dostrzec rzadki okaz ptaka, jakim jest czarny dzięcioł. Przez las prowadzi zielony oznakowany szlak wędrowny długości 4,4 km, rozpoczynający się przy heringsdorfskim gimnazjum przy ulicy Bullowstr.
Wieczorem Heringsdorf tętni życiem. W okresie od połowy maja do końca sierpnia teatr z Anklam mieszczący się w czerwonym namiocie we wschodniej części promenady, oferuje ponad 200 imprez. Program jest bardzo bogaty, od przedstawień teatralnych, muzyki jazzowej do sztuki kukiełkowej.
Zabawę do białego rana zapewnia bar z tańcami w centrum handlowym Kaiser Hot Atlantic, o nazwie „ La Playa, natomiast smakowitych drinków i koktajli w połączeniu z dobrą muzyką jazzową można spróbować w „ Jazz Barze Hotelu Esplanada”.
Bansin
Założony w 1897 roku jako kąpielisko i kurort z 2400 mieszkańcami, obok Ahlbecku i Heringsdorfu należy do trzech cesarskich kurortów wyspy Uznam. Już w 1901 roku Bansin uzyskał komunalną niezależność. W 1911r. wraz z przyłączeniem do sieci kolejowej wzrosła ilość turystów przybywających tu na wypoczynek. Bansin nigdy nie był wsią rybacką ani rolniczą, lecz od początku był wczasowiskiem. Po utworzeniu NRD wielu właścicieli hoteli, willi i pensjonatów w Bansin zostało wywłaszczonych. Po zjednoczeniu Niemiec, na odnowienie cennych budynków, będących przykładami architektury nadmorskich kurortów, przeznaczono olbrzymie środki finansowe. Dziś Bansin odzyskał już w dużej mierze swój dawny urok. W 1994 roku wybudowano tu liczące 285 metrów długości molo, a szerokość plaży dochodzi do 60 metrów.
Do miejsc godnych polecenia należy na pewno tropikalny dom z restauracją, który ku uciesze naszych milusińskich posiada egzotyczne rośliny i zwierzęta między innymi małpy i małe Zoo. W Bansin żył i pracował przez 36 lat malarz i grafik Rolf Werner. Dom mieszkalny i pracownia artysty stały się miejscem pamięci, dziś udostępniony do zwiedzania dla turystów. W historycznej remizie strażackiej wydzielono pomieszczenie dla celów wystawowych z częścią spuścizny po kolejnej ważnej osobistości, jaką był Hans Werner Richter. Pisarz, który urodził się w Bansin był założycielem „ Grupy 47” w 1947 roku, której celem było wspieranie młodych i nieznanych autorów.
Dla tych z Państwa , którzy chcą spróbować solidnych potraw „z tego co rybacy złowią w morzu, zalewie czy też jeziorze”, zapraszamy do restauracji „ Klabauterman”, mieszczącej się w hotelu Bansiner hof. Na zachodnim krańcu promenady zaś, oferuje się ryby prosto z kutra lub prosto z wędzarni. Chaty rybaków należą od dawna do tradycyjnego krajobrazu Bansina.
Przy jeziorze Grosser Krebsee ( odległe 3 km) można wynająć łodzie wiosłowe i żaglówki. Wypożyczalnia znajduje się przy wschodnim brzegu w miejscowości Neu Sallenthin. Od kilkudziesięciu lat ulubionym celem wędrówek jest leśniczówka Fangel znajdującą się w pobliżu jeziora, jej restauracja oferuje pyszną kawę i domowego wypieku ciasta.
Największym jeziorem na wyspie jest jezioro Gothensee, o powierzchni 6 km 2. Przy brzegu można zobaczyć lęgowiska dzikich gęsi, łabędzi, szarej czapli, a także żurawi. Tam i ówdzie pojawia się także orzeł bielik. W strefie rezerwatu przyrody chroniona jest przed wyginięciem wydra.
Mamy nadzieję, że podczas swojego pobytu w Świnoujściu, odwiedzicie Państwo te trzy niezwykłe miejscowości, które swoim kolorytem, urzekną i przeniosą Was w czasy największej świetności Uznamskich Kurortów.
Źrodło:
Klub Przewodników " Kraina 44 wysp"
Red. Anna Świtalska