Kraina 44 wysp
U ujścia wielkiej rzeki Odry do Bałtyku, Pomiędzy Zatoką Pomorską a Zalewem Szczecińskim leżą morskie wyspy, które swoim kształtem przypominają fantastycznego, secesyjnego motyla w locie. Na przełomie 1993/94 r. ten wyspiarski region został ogłoszony przez międzynarodową organizację Naturfreunde Internationale (NFI), najpiękniejszym krajobrazem roku w Europie, ale jest wyjątkowy również na skalę światową!
Wyspa Wolin o powierzchni 265 km2 to największa wyspa w Polsce. Od lądu stałego oddziela ją cieśnina Dziwna o dł. 33 km, trorząca rozlewisko Zatoki Cichej, Zalewu Kamieńskiego i Zatoki Wrzosowej. Nad Dziwną leżą miejscowości: Wolin, Kamień Pomorski i Dziwnów. Największymi kąpieliskami wyspy Wolin są Międzyzdroje i Międzywodzie.
Wyspa Uznam (Usedom) ma powierzchnię 424 m2, z czego do Polski należy 41 km2. Od lądu odziela ją cieśnina Piana (Peenestrom) o dlugości 44 km, tworząca Zatokę Achterwasser i Krumminer Wiek. Nad Pianą leży Miasto Wolgast, a na wybrzeżu liczne kąpieliska morskie: Ahlbeck, Heringsdorf, Kosrerow, Zinnowitz i inne.
Pomiędzy wyspą Uznam i Wolin znajduje się cieśnina Świna o długości 17 km, trorząca przy ujściu do Zalewu Szczecińskiego wsteczną deltę zwaną Krainą 44 Wysp i jezioro Wicko Wielkie. Nad tą cieśniną leży Świnoujście, którego centrum znajduje się na wyspie Uznam, dzielnice wschodnie na wyspie Wolin, a część południowo – wschodnia obejmuje Krainę 44 Wysp.
W przeważającej mierze wyspy Wolin i Uznam zostały ukształtowane przez lądolód skandynawski ok.11-12 tyś. lat temu. Stąd na wyspie Wolin morenowe wzgórza do 115 m n.p.m (góra Grzywacz) rozległe doliny i polodowcowe jeziora. Na wyspie Uznam wzniesienia sięgają 69 m n.p.m ( góra Chełm). W okresie późniejszym sztormowe falowanie wód morskich powodowało podmywanie i zabieranie wysokich brzegów, przez co powstały klify/falezy. Natomiast piaski osadzające się w innych miejscach – budowały rozległe rewy( mielizny równoległe), wydmy, mierzeje i nieduże płaskie wyspy. Tak utworzył się Półwysep Przytorski, Półwysep Międzywodzki, oraz wyspy wstecznej delty Świny, Mierzeja Uznamska i Peenemunder Haken.
Morze bardzo wpływa na klimat regionu. Wilgotność powietrza jest tutaj większa, a wahania temperatur mniejsze, niż w głębi Polski. Niezbyt upalne ale słoneczne lato powoduje, że przyległe wody nagrzewają się do temperatury 25° C. Jesień jest zwykle ciepła i długa, kończą ją silne sztormowe wiatry. Łagodna, często bezśnieżna zima rzadko ma więcej niż 35 mroźnych dni. Wiosna przychodzi znacznie później niż w głębi lądu, za to po krótkim okresie sztormów jest ciepła i słoneczna, zachwycająca bogactwem pierwszych kwiatów i ziół. Przyroda wysp jest niezwykle urozmaicona. Występują tutaj kompleksy borów sosnowych, buczyn pomorskich, lasów bukowo – dębowych oraz olsów, zajmujące ponad 40% obszaru wyspy Wolin i 25% wyspy Uznam. Na Wolinie i wyspach Świny leży Woliński Park Narodowy o pow. 110 km2. Żyją tu m.in. żubry, dziki, sarny, borsuki oraz liczne gatunki ptaków, gadów i owadów. Symbolem parku jest orzeł morski – bielik.
Niemal całą niemiecką część wyspy Uznam obejmuje Park Natury Usedom, z rezerwatami o powierzchni 63 km2. Występują tu sarny, zające, wydry oraz żurawie, bociany i inne ptaki. Mewa śmieszka „ Emma” jest symbolem parku. Na obu wyspach spotyka się pełne storczyków i jaskrów rozległe łąki i torfowiska oraz słodkowodne jeziora skupione w Pojezierze Wolińskie i Szwajcarię Uznamską.
Wrzesław Mechło
Krajoznawca Pomorski
tel. + 48 601 790 307
biurogryf@gmail.com